قلعه رودخان فومن، سرسبزترین قلعه شمال کشور

قلعه رودخان یکی از دژ‌های نظامی گیلان بوده است که به لحاظ جغرافیایی در جنوب غربی شهر فومن قرار دارد. از نظر تاریخی، برخی معتقدند قدمت این قلعه به سالهای حکومت ساسانیان برمی‌گردد، البته بنای فعلی این قلعه در دوره سلجوقیان مرمت شده و مجدداً بنا شده است. این دژ مستحکم، پایگاه نظامی اسماعیلیان نیز بوده و باید بدانید که قلعه رودخان در سال ۱۳۵۴ در زمره آثار ملی ایران قرار گرفت. در این مطلب قصد داریم نگاهی به ویژگی‌های این بنای خارق‌العاده داشته‌ و به سوال قلعه رودخان کجاست پاسخ دهیم. 

[c][/c]

یکی از‌ دلایلی که سبب شده تا این قلعه، به یکی از جاذبه‌های دیدنی استان گیلان تبدیل شود، فارغ از قدمت و اهمیت تاریخی و نظامی این ارگ، واقع شدن آن در ارتفاعات سرسبز و جنگل گونه روستای رودخان می‌باشد که زیبایی این محیط را دو چندان کرده.
جالب است بدانید یک محقق لهستانی که با هدف تحقیق درباره گیلان به قلعه رودخان رسیده بود این قلعه را اینگونه توصیف کرده: قلعه رودخان دژی بر بالای کوه است و در قسمت بالایی رودخانه‌ای به همین نام قرار گرفته، همچنین بام آن سنگی می‌باشد و در دو طرفش هم برج دفاعی مستقر است.

قلعه رودخان کجاست

قلعه رود‌خان به اسامی زیادی مشهور می‌باشد که از جمله آن می‌توان به قلعه حسامی، هزار پله، سکسار، سگسال و سگسار اشاره کرد. البته این قلعه در زبان عامیانه مردم تالش به قلعه رخون شناخته می‌شود. دلیل نامگذاری این قلعه به این نام، از این روست که این ارگ کنار رودخانه‌ ساخته شده است و در زبان ایرانیان باستان نام این قلعه رودگان یا دژ رودگان بوده که به معنای قلعه‌ای است که در کنار رود ساخته شده و با تغییرات زبانی این واژه به قلعه رودخان تغییر یافته است.

تاریخچه قلعه رودخان

قلعه رودخان کجاست
قلعه رودخان کجاست ؟ آشنایی با تاریخچه قلعه رودخان فومن

مهم‌ترین اثری که درباره تاریخچه این قلعه در دست می‌باشد کتیبه‌ای است که برسر در ورودی قلعه نصب بوده و هم‌اکنون در موزه گنجینه رشت از آن حفاظت می‌شود. تاریخ حک شده بر روی این کتیبه سال ۹۱۸ الی ۹۲۱ را نشان می‌دهد که این تاریخ مربوط به زمانی می‌باشد که این قلعه تجدید بنا شده است. در کتب تاریخی تا قرن ۱۰ هجری اطلاعاتی از این قلعه وجود ندارد و منحصراْ در کتاب تاریخ گیلان نام این قلعه برده شده که در آن به کشته شدن عده‌ای در این ارگ اشاره شده است که نشان از نظامی بودن قلعه رودخان دارد. اطلاعات دیگری که در مورد ساکنان این قلعه در تاریخ آمده، این است که در زمان حکومت سلجوقیان، گیلان از دو قسمت بیه پس و بیه پیش تشکیل شده بود. فومن نیز مرکز گیلان غربی یا بیه پس محسوب می‌شد. پس از انتخاب فومن به عنوان مرکز، حکمرانان برآن شدند تا هم برای حفاظت از حوزه استحفاظی محل خود و هم برای سکونت حکمرانان و نظامیان دژی محکم بنا کنند.

سلاطین زیادی در طول تاریخ، قلعه رودخان فومن را به عنوان مقر حکمرانی و دژ دفاعی خود انتخاب ‌کردند از جمله این فرمانروایان سلاطین اسحاقوند بوده‌اند که اصل و نسبشان به اشکانیان می‌رسید. یکی از این فرمانروایان سلطان حسام الدین امیر دباج بن امیر علاء الدین اسحاقی بود که به دلیل تلاش‌های او برای مرمت‌ و تجدید بنا، این ارگ به نام «قلعه حسامی» شهرت یافت. یکی دیگر از حاکمان فومن هدایت خان بود که علیه کریم خان زند قیام کرد و برای دفاع از خود در مقابل کریم خان زند قلعه رودخان را به توپ‌های جنگی مجهز کرد. علاوه بر این قلعه، قلعه‌های کوهستانی زیادی در ایران وجود دارد که در بالاترین نقطه کوه بنا شده‌اند که از جمله آنها می‌توان به قلعه حسن صباح در الموت قزوین، قلعه یزدگرد در ریجاب کرمانشاه و قلعه بابک در آذربایجان شرقی اشاره کرد.

ویژگی‌های معماری قلعه رودخان

قلعه رودخان کجاست

قلعه رودخان فومن به دلیل اینکه در ارتفاع ۶۶۵ متری از سطح دریا ساخته شده است به عنوان بزرگترین قلعه آجری ایران شناخته می‌شود. ویژگی‌های ظاهری قلعه رودخان از این قبیل است که طول آن در حدود ۵۰۰ متر و عرض آن در مناطق مختلف، متفاوت می‌باشد. به دلیل وجود رطوبت بسیار زیاد هوا بهترین مواد قابل استفاده در ساخت قلعه رودخان سنگ لاشه، آهک، آجر، گچ و ساروج بوده است. برای ساخت در‌ها، داخل سقف‌ها و پنجره‌ها نیز از چوب به کارگیری شده. آجر‌های به کار رفته در این قلعه، توسط کوره آجر‌پزی که در نزدیکی منطقه وجود داشته تهیه می‌شد. وجود آثار کوره آجرپزی و منطقه وسیعی که درختی در آن وجود ندارد موید این نکته است. قلعه رودخان به‌صورت کلی متشکل از دو قسمت است یکی ارگ، که محل زندگی و حرمسرای حاکم بوده و دومی قورخانه که محل زندگی سربازان و فعالیت‌های نظامی آنها بود.

قلعه رودخان کجاست

این قلعه که بر روی دو قله ساخته شده است دارای سه بخش قسمت شرقی، قسمت غربی و قسمت میانی می‌باشد. قسمت شرقی روی تپه‌ای با ارتفاع ۶۷۰ متر ساخته شده و به واسطه یک دروازه از دیگر بخش‌ها متمایز است. اما اکنون بخش‌هایی که از این قسمت باقی مانده‌اند ۳ قراول‌خانه، ۷ ساختمان سکونت سربازان و درب خروج اضطراری، در شرایط نیمه سالم است و فقط پایگاه افسران ارشد پس از مرمت در شرایط سالم قرار دارد.

اما قسمت غربی شامل شاه نشین، واحد‌های مسکونی، حمام، آب انبار، حوض، سردخانه، دروازه ورودی، چشمه، آبریزگاه و قراول خانه است این بخش از قلعه در محاصره برج و بارو بوده و در قسمت شیب تند کوه قرار دارد. ساختمان‌های نیمه سالم این بخش اعم از ۲ قراول خانه، شاه نشین، گذرگاه ورودی، ۱۱ ساختمان اسکان سربازان و آب انبار می‌باشد که هم‌امنهون نیز می‌توانید از آن‌ها بازدید کنید. برای عدم دسترسی دشمنان به داخل قلعه، در دو طرف دروازه اصلی که در ضلع شمالی آن وجود داشت، دو برج بزرگ با لاشه سنگ ساخته شد که ارتفاع آن به یک متر ونیم می‌رسید و دیدبانی و حفاظت از قلعه رودخان را سهولت می‌بخشید.

قلعه رودخان کجاست

در بخش میانی نیز دروازه اصلی و ۵ محل اسکان سربازان و یک قراول خانه قرار دارند. این بخش در پایین‌ترین نقطه قلعه رودخان واقع شده است. تمام ساختمان‌های بخش میانی مرمت شده و در وضعیت سالم قرار دارند. جالب است بدانید از دیگر اجزای قلعه رودخان دو ارگ و شانزده قراول خانه یا پاسدارخانه بوده. لازم به ذکر است که قراول‌خانه مکانی برای استقرار نظامیان می‌باشد که در آن مردم شهر را از خطرات احتمالی مطلع می‌کردند. این قراول‌خانه‌ها ساختمان‌هایی دو طبقه بودند که برای احاطه کامل به محیط اطراف، روزنه‌ها و نورگیر‌های متعددی داشتند. بنای ارگ یا شاه قلعه نیز بنایی دو طبقه و از جنس آجر است که دارای جذابیت‌های ظاهری چشم‌نوازی می‌باشد.

مهم‌ترین بخش قلعه رودخان، عمارت شاه‌نشین است که بلندترین بنای قلعه می‌باشد. این عمارت محل استقرار سلاطین بوده و دلیل اهمیت این بنا ساختار متفاوت آن با سایر بخش‌ها است. این بنا دارای دو بخش فوقانی و تحتانی می‌باشد. اما نقطه تمایز آن وجود تراس در بخش فوقانی است. کارکرد این تراس تماشا و زیر نظر گرفتن کلی قلعه بوده. شکل خارجی این عمارت به صورت نیم استوانه‌ای است و صورت داخلی آن به شکل هشت ضلعی طراحی شده. افزون بر بناها، چشمه آبی نیز در قلعه وجود داشته است که بعد از زلزله سال ۱۳۶۹ موقتا خشک شد. آب این چشمه منبع اصلی تأمین آب قلعه بوده اما باید بدانید که این چشمه با تلاش سازمان میراث فرهنگی در سال‌های اخیر دوباره احیا شد.

بازار قلعه رودخان

قلعه رودخان کجاست

مکانی که به منظور بازار در دسترس عموم گردشگران قرار گرفته فرصتی را فراهم آورده است تا مردم و فروشندگان محلی به عرضه مستقیم و بدون واسطه صنایع دستی و محصولات محلی خود بپردازند. انواع این محصولات اعم از صنایع دستی و دست بافته‌های زنان محلی و روستایی و پخت نان گرم می‌باشد. مکان تقریبی بازار قلعه رودخان قبل از شروع مسیر پلکانی است. بخشی از بازار قلعه رودخان به رستوران‌های محلی اختصاص دارد که با ارائه غذاهای محلی پذیرای گردشگران می‌باشد. همچنین در نزدیکی رستوران‌ها و در بازار قلعه رودخان آتلیه‌ای قرار دارد که به شما این امکان را می‌دهد تا با پوشیدن لباس های سنتی و محلی شمال کشور، تصاویری جذاب را از خود ثبت کرده و به یادگار داشته باشید.

ویژگی‌های طبیعی قلعه رودخان

قلعه رودخان کجاست

طبیعت زیبا و سرسبز روستای قلعه رودخان بدون شک چشم هر بیننده‌ای را مسحور و فریفته خود می‌کند. وجود درختان بلند که سر به آسمان ساییده‌اند، این طبیعت زیبا را به فرصتی برای گردشگران تبدیل کرده تا لحظات زیبای سفر خود را با عکاسی از این مناظر جاودانه سازند. پوشش گیاهی این منطقه اعم از درختان توسکا، بلوط، ممرز، راش است بی شک این منطقه یکی از زیباترین مکان‌های روی زمین می‌باشد که حتما باید به آن سفری داشته باشید.

زمان مناسب بازدید از قلعه رودخان

قلعه رودخان کجاست

شما در تمام طول سال می‌توانید از زیبایی‌های این قلعه استفاده کنید. اما جذابیت‌های این منطقه در بهار و تابستان به دلیل سرسبزی فوق‌العاده درختان بسیار بیشتر از پاییز و زمستان است. اما در نیمه دوم سال به دلیل ریزش برگ درختان، دید بهتری خواهید داشت. بازدید از قلعه در تمام فصول سال امکان پذیر است اما باید بدانید که ساعت بازدید در نیمه نخست سال از ساعت ۸ صبح الی ۶ و گاهی ۷ بعد از ظهر می‌باشد و در زمستان‌ها تنها تا ۴ عصر امکان بازدید وجود دارد.

دسترسی :‌ قلعه رودخان کجاست ؟

قلعه رودخان کجاست

مسیر دسترسی به قلعه رودخان از رشت بدین شکل است که بعد از طی مسافت ۳۵ کیلومتری به فومن می‌رسید و سپس باید با توجه به تابلوهای راهنما، به سمت قلعه رودخان حرکت کنید. فاصله شهر فومن تا پارکینگ قلعه رودخان در حدود ۲۲ کیلومتر است. شما می‌توانید با خیال آسوده از زیبایی کم نظیر جاده فومن به قلعه رودخان لذت ببرید که رودخانه زیبایی نیز از کنار آن می‌گذرد. پس از رسیدن به پارکینگ و برداشتن وسایل ضروری به سمت قلعه حرکت کنید برای رسیدن به قلعه راه درازی در پیش خواهید داشت حدود دو کیلومتر از مسیر با خرده سنگ و سیمان درست شده است. بعد از گذر از این مسیر حدود هزار پله در انتظار شماست تا بر بلندای این کوه بایستید و ساعت‌ها محو تماشای زیبایی‌های طبیعی و همچنین این قلعه زیبا شوید که ساخته دست بشر است.

دسته بندی های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *